De bibliotheek: het meest onderschatte openbare toilet van België

Vraag iemand waar het dichtste openbare toilet is, en je krijgt het station, het winkelcentrum of de McDonald’s te horen. Zelden de bibliotheek. Nochtans is dat, in de meeste Belgische gemeenten, het beste antwoord: gratis, verwarmd, proper, met papier en zeep, en zonder dat iemand vraagt wat je komt doen.

Een openbare bibliotheek in Vlaanderen. Foto: FrDr, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.

Waarom de bib zo goed scoort

Een bibliotheek combineert vier eigenschappen die zelden samenvallen:

• Je hoeft niets te kopen. Anders dan in een café of een winkel hangt de toegang niet aan een consumptie. Binnenlopen is de bedoeling van het gebouw.
• Er is toezicht. Een balie met personeel betekent dat het toilet onderhouden wordt en dat het niet als schuilplaats gebruikt raakt. Dat is precies wat het parktoilet mist.
• Het is toegankelijk gebouwd. Bibliotheken zijn de voorbije decennia bijna allemaal aangepast; van de 45 bibliotheektoiletten op deze site staan er 21 als rolstoeltoegankelijk genoteerd. Dat is een van de hoogste verhoudingen van alle gebouwtypes hier.
• De uren zijn publiek. Ze staan op de gemeentesite, en ze veranderen zelden.

Van die 45 zijn er 13 uitdrukkelijk gratis en geen enkel betalend.

Waar het misloopt

Eerlijk blijven: de bib heeft één groot nadeel, en dat zijn de uren.

Op deze site zijn de uren ingevuld bij 5 van de 45 bibliotheektoiletten. Reken dus niet op onze kaart voor de openingstijden van de bib: kijk op de site van je gemeente, of loop erlangs. Zie ook hoe laat gaat een openbaar toilet open?.

Hetzelfde geldt voor de rest van het gemeentelijke gebouwenpark

Een bibliotheek is één van een familie. Cultuurcentra, gemeenschapscentra, zwembaden, sporthallen, het gemeentehuis en het Sociaal Huis werken volgens dezelfde logica: publiek gebouw, publieke toiletten, uren die op de gemeentesite staan. Alles daarover staat in toiletten in openbare gebouwen.

Waar bibliotheken zich onderscheiden: ze zijn er in élke gemeente, ook in de kleinste, en ze staan bijna altijd in de kern. In een dorp van vierduizend inwoners is de bib vaak letterlijk het enige gebouw met een toilet dat vrij toegankelijk is.

Praktisch

• Loop gewoon binnen. Je hoeft geen lid te zijn en je hoeft niets uit te leggen.
• Vraag het aan de balie als je het niet ziet. Toiletten zitten in bibliotheken vaak achteraan of op de verdieping, en de bewegwijzering is minimaal.
• Met kinderen: de jeugdafdeling heeft meestal het toilet met de luiertafel. Zie een luiertafel onderweg.
• Rolstoel: het aangepaste toilet zit meestal op het gelijkvloers, ook als de rest van het gebouw hoger gaat. Zie wat een toilet echt toegankelijk maakt.

Weet je van een bibliotheek waarvan het toilet hier ontbreekt, of ken je de uren? Vul ze aan via het formulier onderaan een toiletpagina — of zoek eerst wat we in jouw gemeente al kennen.