Is er wc-papier? Wat een openbaar toilet echt voorziet
Je staat in de cabine, de deur is dicht, en dan pas kijk je naar de houder. Dat is het slechtste moment om te ontdekken dat hij leeg is. Dit artikel gaat over wat je vooraf kunt weten, en over de eerlijkere helft van het antwoord: meestal weet niemand het.

Foto: Ser Amantio di Nicolao, CC0, via Wikimedia Commons.
Wat de kaart erover weet
Van de 3115 toiletten op deze site staat er dit genoteerd:
| Voorziening | Ja | Nee | Niet gekend |
|---|---|---|---|
| Wc-papier voorzien | 325 | 19 | 2771 |
| Wasbak of handenwasgelegenheid | 426 | 71 | 2618 |
| Luiertafel | 265 | 406 | 2444 |
Kijk vooral naar de rechterkolom. Voor negen op de tien toiletten weten we niet of er papier ligt, en voor ruim acht op de tien niet of er een wasbak is. Dat is geen slordigheid van deze site: die velden zijn nu eenmaal zelden ingevuld in OpenStreetMap, omdat je ze alleen kunt vaststellen door binnen te gaan en te kijken.
Op elke toiletpagina hier geldt dan ook één regel: onbekend telt nooit als ja. Staat er niets, dan beloven we niets. Dat is minder comfortabel dan een groen vinkje, maar het is het enige eerlijke.
Wat je in de praktijk mag verwachten
| Soort plek | Papier | Zeep en warm water | Opmerking |
|---|---|---|---|
| Stadstoilet op straat of plein | Wisselend | Vaak koud water, zelden zeep | Automatische spoeling, weinig extra’s |
| Toiletgebouw in een park | Wisselend | Wisselend | Vaak seizoensgebonden onderhoud |
| Bibliotheek, gemeentehuis, museum | Zo goed als altijd | Zo goed als altijd | De betrouwbaarste categorie |
| Station | Meestal | Meestal | Zeker in het betaalde gedeelte |
| Winkelcentrum of warenhuis | Zo goed als altijd | Zo goed als altijd | Zie toiletten in winkels |
| Snelwegparking | Wisselend | Wisselend | Onbemand is een gok, zie toilet op de snelweg |
| Café of restaurant | Meestal | Meestal | Hoe kleiner de zaak, hoe wisselender |
| Festival of evenement | Zelden | Zelden meer dan gel | Zie festivaltoiletten |
De onderliggende regel is dezelfde als overal in deze gids: hoe meer een gebouw bedoeld is om mensen binnen te houden, hoe completer het sanitair. Een bibliotheek wil dat je blijft zitten. Een urinoir op een plein wil dat je doorloopt.
Waar het echt op aankomt: handen
Papier los je op met een pakje in je zak. Handen wassen niet. En dat is nu net het onderdeel dat er hygiënisch toe doet — de wc-bril is het probleem niet, de kraan en de deurklink wel. Dat staat uitgewerkt in hoe vies is een openbaar toilet echt?
Twee dingen die vaker misgaan dan je denkt:
- De wasbak staat buiten de cabine. Voor de meeste mensen een detail, maar niet als je ongesteld bent of een stoma hebt. In een aangepast toilet zit de wasbak bijna altijd wél binnen; zie een toegankelijk toilet vinden.
- Er is water, maar geen zeep. Dan is twintig seconden wrijven onder stromend water nog altijd beter dan niets, en gel achteraf beter dan gel alleen.
Wat je zelf meeneemt
Vier dingen die samen in een broekzak passen en negen van de tien tekorten oplossen:
- Een pakje zakdoeken. Werkt als papier, als handdoek en als tussenlaag op een klink.
- Een kleine fles handgel. Voor de keren dat er geen zeep is, of geen wasbak.
- Een muntstuk van 50 cent. Nog altijd de betrouwbaarste betaalwijze; zie wat kost een openbaar toilet.
- Een vouwzakje of plastic zakje. Voor afval waar geen vuilnisbak voor is, en die is er vaak niet in het herentoilet.
Wie vaak en dringend moet, vindt in onderweg met een kleine blaas de bredere versie van dit lijstje.
Help de volgende bezoeker
Weet jij van een toilet of er papier ligt, of dat de wasbak in de cabine staat? Onderaan elke toiletpagina staat een correctieformulier. Dat komt bij ons binnen en gaat na nazicht mee de kaart op — en die rechterkolom hierboven wordt er elke keer een beetje smaller van.
Zoek een openbaar toilet in jouw gemeente of bekijk wat er nu open is.