Wildplassen in België: wat riskeer je?

Iedereen kent de situatie: het is laat, je bent op straat, en het dichtstbijzijnde toilet is dicht of vraagt geld dat je niet op zak hebt. De verleiding om het steegje in te duiken is groot. Ze is ook duur.

Urinoirs in Brussel. Foto: Michal Osmenda, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons.

Dit artikel legt de grote lijn uit en is geen juridisch advies. Wildplassen wordt in België op gemeentelijk niveau geregeld: het bedrag en de aanpak staan in het politiereglement van de gemeente waar je staat.

Een GAS-boete, geen strafblad

Wildplassen is in de meeste Belgische gemeenten een gemeentelijke administratieve sanctie, kortweg een GAS-boete. Je krijgt geen dagvaarding en geen strafblad; de gemeente legt de boete zelf op via een sanctionerend ambtenaar, en je kunt er bezwaar tegen aantekenen.

Wat je betaalt, bepaalt de gemeente binnen een wettelijk maximum: tot 350 euro voor een meerderjarige, en tot 175 euro voor een minderjarige vanaf zestien jaar. In de praktijk zitten de meeste gemeentelijke tarieven daar flink onder — vaak enkele tientallen tot ruim honderd euro voor een eerste keer, met hogere bedragen bij herhaling.

Dat maximum is het plafond, niet de standaardprijs. Wil je weten wat het in jouw stad is, dan staat dat in het politiereglement op de gemeentelijke website.

Waarom het bedrag zo verschilt

Omdat de gemeente het probleem zelf voelt en zelf beprijst. Een stad met veel uitgaansleven en historische gevels rekent anders dan een landelijke gemeente. Steden met een druk uitgaansplein zetten in het weekend soms ook extra vaststellers in, of plaatsen tijdelijke urinoirs — het bedrag is daar deel van een beleid, niet enkel een straf.

Het gevolg voor jou is simpel: het is niet één landelijk bedrag dat je kunt onthouden. Ga ervan uit dat het duurder is dan het toiletje dat je probeerde te vermijden.

Er is bijna altijd een alternatief

De eerlijke reden waarom mensen wildplassen is zelden onwil; het is niet weten waar iets is. Dat is precies wat op te lossen valt.

• Kijk waar iets open is. De radar toont wat er nú open is, gesorteerd op afstand vanaf waar je staat.
• Onthoud de vaste ankerpunten. Station, ziekenhuis, winkelcentrum, benzinestation. Twee of drie is genoeg.
• In een café ben je als klant welkom. En als passant mag je het vragen; een uitbater mag weigeren, maar doet dat lang niet altijd. Waarom dat zo werkt, staat in heb je recht op een toilet?.
• Hou een muntstuk apart. Een halve euro in je jas maakt elk betalend toilet plots beschikbaar. Zie wat kost een openbaar toilet in België?

De keerzijde: te weinig toiletten voor te weinig mensen

Een boete is een antwoord op het gedrag, niet op de oorzaak. Zolang een stadscentrum meer uitgaansgelegenheid dan sanitair heeft, blijft er een tekort — en dat tekort raakt niet iedereen even hard. Wie een urinoir kan gebruiken heeft opties die anderen niet hebben: mannen vinden op straat vaker iets, vrouwen, kinderen en mensen met een beperking niet.

Dat is ook waarom deze site bestaat. Elk toilet dat op de kaart staat en klopt, is er een minder waarvoor iemand een hoek moet zoeken. Ken je er een dat er nog niet op staat, laat het weten via de link onderaan deze pagina.