Met de fiets onderweg: een toilet vinden langs de route
Een auto rijdt van parking naar parking en een trein van station naar station: allebei plekken met sanitair. Een fietsroute is uitgetekend langs kanalen, dijken en veldwegen, en juist die zijn gekozen omdát er weinig staat. Fietsen is de vervoerswijze waarbij je het vaakst ver van een toilet zit zonder het te merken.
Fietsknooppunten aan de Fleriskothoeve in Leffinge. Foto: Pijlijsertessa, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Waar de toiletten staan, en waar je fietst
De spreiding over de provincies verklaart het probleem in één tabel:
| Provincie | Toiletten op deze site |
|---|---|
| Antwerpen | 566 |
| Oost-Vlaanderen | 548 |
| West-Vlaanderen | 428 |
| Brussels Hoofdstedelijk Gewest | 341 |
| Vlaams-Brabant | 298 |
| Luik | 278 |
| Limburg | 216 |
| Henegouwen | 156 |
| Namen | 132 |
| Luxemburg | 94 |
| Waals-Brabant | 58 |
Luxemburg is de grootste provincie van het land en staat onderaan. Dat is precies de provincie waar de mooiste routes liggen. Omgekeerd: die 548 in Oost-Vlaanderen zitten grotendeels in Gent en de steden, niet langs het jaagpad.
De vuistregel die daaruit volgt: sanitair volgt inwoners en toeristen, niet fietsroutes. Een knooppuntennetwerk stuurt je door lintdorpen van driehonderd mensen, en daar staat niets.
Wat onderweg wél werkt
| Waar | Betrouwbaarheid | Let op |
|---|---|---|
| Begraafplaats | Verrassend hoog | Bijna elk dorp heeft er een, vaak met een toilet en een kraan. Meestal open overdag |
| Sportcentrum of voetbalkantine | Hoog tijdens activiteit | Op zaterdag en zondag zo goed als zeker iemand aanwezig |
| Kerk of ontmoetingscentrum | Wisselend | Het parochiezaaltje ernaast heeft vaker sanitair dan de kerk zelf |
| Café aan een knooppunt | Hoog, als klant | Fietscafés rekenen erop dat je stopt; een koffie is de prijs |
| Jeugdherberg of camping | Hoog | Vragen aan de receptie werkt vaker dan je denkt |
| Station langs de route | Hoog | Zie een toilet in het station |
| Natuurdomein of bezoekerscentrum | Hoog binnen de uren | Sluit vroeger dan de zon ondergaat |
| Losstaand toilet in het veld | Laag | Bestaat, maar reken er niet op |
De onderschatte optie is de begraafplaats. Ze staat in elk dorp, ze is overdag open, er is een kraan, en niemand kijkt op van een fietser die even stopt. Op deze site staan er twaalf met “begraafplaats” of “kerkhof” in de naam — een fractie van wat er in werkelijkheid staat, want dit is nu net het soort toilet dat niemand intekent.
Water is de andere helft
Van de toiletten hier hebben er 62 een drinkwaterpunt in de buurt genoteerd. Dat is weinig, en het is net het aantal dat op een fietsdag telt: je drinkt meer en je stopt minder vaak dan je denkt. Begraafplaatsen en sportterreinen hebben bijna altijd een buitenkraan; die staat zelden op een kaart maar hij is er wel.
Hoe je een fietsdag plant rond sanitair
- Zoek vooraf de gemeenten op je route op. Op deze site heeft elke gemeente een eigen pagina; drie of vier daarvan doornemen kost twee minuten en geeft je de vaste punten van de dag.
- Plan één stop per twee uur, niet per afstand. Op een fiets is dertig kilometer in het vlakke land iets anders dan dertig kilometer in de Ardennen.
- Neem het dorp met een marktplein, niet het kortste knooppunt. Een omweg van twee kilometer langs een dorpskern met een café is bijna altijd de veiligere route.
- Aan de kust is het omgekeerd. Daar staat er om de paar honderd meter iets, maar alleen in het seizoen; zie toiletten aan de kust.
- Check de uren voor je vertrekt. De radar toont wat nu open is, en hoe laat gaat een openbaar toilet open? legt uit waarom dat voor drie op vier toiletten onbekend blijft.
En als er echt niets is
Dan is er de berm, en dan zit je in een grijze zone. In België is wildplassen een gemeentelijke overtreding met boetes tot een paar honderd euro, en de handhaving verschilt per gemeente; wat er precies geldt staat in wildplassen in België. Buiten de bebouwde kom, uit het zicht, wordt er zelden iets van gezegd — in een dorpskern of aan een drukke sluis wel.
Stap je af om te wandelen, dan verandert het probleem van vorm: zie een toilet in het bos, het park of de duinen.
Ken je een toilet langs een fietsroute dat hier nog niet op staat? Geef het door via het formulier onderaan een toiletpagina, of zoek eerst op wat we al kennen in jouw gemeente.